Συζυγικές υποχρεώσεις

Από Humor Literacy
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Κείμενο

Σχόλια

Α) Δομικά & Γλωσσικά στοιχεία

Στο συγκεκριμένο αφηγηματικό ανέκδοτο το χιούμορ προκαλείται τόσο από την ατάκα (punch line) («Έννα φταίω εγιώ να πάω με Ρουμάνες;;;») όσο και από μία σειρά χιουμοριστικών φράσεων (jab lines). Συγκεκριμένα, όλες οι φράσεις που αναφέρονται στους λόγους για τους οποίους ο σύζυγος δεν κατάφερε να έρθει σε επαφή με τη σύζυγό του προκαλούν γέλιο και χιούμορ.

Β) Πολιτισμικές & Διακειμενικές αναφορές

Στο συγκεκριμένο ανέκδοτο το χιούμορ προκύπτει από την ανατροπή μιας σειράς προσδοκιών. Συγκεκριμένα, οι χιουμοριστικές φράσεις προβάλλουν τη σύζυγο του πρωταγωνιστή να αρνείται επανειλημμένα να έρθει σε σεξουαλικη επαφή με το σύζυγό της για διάφορους λόγους (π.χ. επειδή ήταν κουρασμένη, πονούσε το κεφάλι της, δεν ήθελε να λερώσουν τα σεντόνια, φοβόταν μήπως τους ακούσει η μητέρα της, ήταν αναστατωμένη επειδή ο Γιάγκος απάτησε τη Βίρνα, δεν ήθελε να χαλάσει τα μαλλιά της μετά το κομμωτήριο, διάβαζε Άρλεκιν και είχε βάλει τα κλάματα κ.ά.). Οι παραπάνω λόγοι προκαλούν χιούμορ, καθότι αναδεικνύουν την ασυμβατότητα ανάμεσα στη συμπεριφορά της εν λόγω συζύγου και την αναμενόμενη συμπεριφορά μίας συζύγου στο συγκεκριμένο κοινωνικό πλαίσιο, η οποία συνίσταται στην επιθυμία της συζύγου να συνευρίσκεται με το σύζυγό της, και όχι στην αποφυγή της σεξουαλικής επαφής και μάλιστα για τέτοιους επουσιώδεις λόγους. Αξίζει ακόμη να αναφερθούμε σε φράσεις, όπως "16 είπες μου 'Μα σήμερα;'", οιοποίες συνδέονται με την ανταπόκριση ή μη των συζύγων σε συγκεκριμένες συζυγικές υποχρεώσεις. Σε αυτές το χιούμορ πηγάζει από τη μη ανταπόκριση της συζύγου σε αυτές τις υποχρεώσεις που αναμένονται στο παρόν πλαίσιο. Επιπρόσθετα, ασυμβατότητα εντοπίζεται και στις επόμενες χιουμοριστικές φράσεις, στις οποίες ο σύζυγος δηλώνει ότι τις λίγες φορές που η σύζυγός του δέχτηκε να συνευρεθούν, η συνουσία δεν ήταν επιτυχής, καθότι εκείνη άλλοτε διέκοπτε για να κόψει το νύχι της, άλλοτε παρατηρούσε τα ραγίσματα στο ταβάνι, άλλοτε κοιμόταν κ.ά. Και αυτές οι αντιδράσεις αποκλίνουν από την προσδοκώμενη συμπεριφορά μίας συζύγου, και έτσι λειτουργούν χιουμοριστικά. Τέλος, το χιούμορ πηγάζει και από την ατάκα του ανεκδότου («Έννα φταίω εγιώ να πάω με Ρουμάνες;;;»), που συνίσταται σε μία ρητορική ερώτηση του συζύγου προς τη σύζυγό του. Ο ίδιος προβαίνει σε αυτή την ερώτηση έχοντας παρουσιάσει τους λόγους που θα νομιμοποιούσαν μία τέτοια συμπεριφορά. Ωστόσο, ούτε η δική του ερώτηση είναι αναμενόμενη, καθότι η απιστία δεν αποτελεί την προσδοκώμενη συμπεριφορά στο παρόν κοινωνικό πλαίσιο, ακόμη κι αν υπάρχουν σοβαροί λόγοι. Επιπρόσθετα, ακόμα και αν γίνεται, δεν αναμένεται να λέγεται.

Σημειωτέον ότι το χιούμορ επιτείνεται από την ασυμβατότητα που συνδέεται με το κειμενικό είδος στο οποίο ανήκει και το γεγονός ότι ο σύζυγος επιδιώκει να επικοινωνήσει με τη σύγυζό του. Το γεγονός ότι ο σύζυγος στέλνει γράμμα παραπόνων στη σύζυγό του ανατρέπει την προσδοκία σύμφωνα με την οποία οι σύζυγοι δε στέλνουν γράμματα παραπόνων μεταξύ τους αλλά λύνουν τις διαφορές τους προφορικά. Η δε απαρίθμηση των φορών κατά τις οποίες δεν επετεύχθη ο στόχος του συζύγου για τους προαναφερόμενους λόγους συντελεί και αυτή στην πρόκληση γέλιου. Τέλος, για κάποιο/α ακροατή/τρια η χρήση της διαλεκτικής ποικιλίας (Κυπριακά) ενδέχεται να επιτείνει το χιουμοριστικό φορτίο του εν λόγω ανεκδότου, δεδομένης της προσδοκώμενης χρήσης της πρότυπης Κοινής Νέας Ελληνικής.

Γ) Ιδεολογία & Κριτική ανάγνωση

Οι αποκλίνουσες συμπεριφορές της γυναίκας αποκαλύπτουν συγκεκριμένες ιδεολογίες σχετικά με την πρέπουσα συμπεριφορά των παντρεμένων γυναικών στο συγκεκριμένο κοινωνικοπολιτισμικό πλαίσιο. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την κυρίαρχη πατριαρχική ιδεολογία, οι γυναίκες σύζυγοι αναμένεται να είναι πάντοτε διαθέσιμες να ικανοποιούν τις επιθυμίες των συζύγων τους. Μέσω της χιουμοριστικής αναπαράστασης της συγκεκριμένης γυναίκας που αρνείται να έρθει σε επαφή με το σύζυγό της και παρουσιάζεται να προβάλλει επουσιώδεις δικαιολογίες για αυτό στοχοποιούνται όλες οι γυναίκες της κατηγορίας αυτής και αναπαράγεται η κυρίαρχη σεξιστική αφήγηση που προβάλλει τη γυναίκα ως σεξουαλικοποιημένο αντικείμενο για τον άνδρα. Μάλιστα, η συμπεριφορά τους αυτή ενίοτε προβάλλεται και ως η αιτία που ωθεί τους συζύγους τους στη απιστία. Αυτή τη δικαιολογία παρουσιάζει και ο πρωταγωνιστής του ανεκδότου αυτού. Στιγματίζεται, βέβαια, και η δική του συμπεριφορά ως αποκλίνουσα από τον κυρίαρχο Λόγο που εκλαμβάνει την απιστία (και δη με αλλοδαπές γυναίκες) ως απόκλιση από την πρέπουσα νόρμα.

Στη χιουμοριστική απεικόνιση του πρωταγωνιστή του ανεκδότου συντελεί και η χρήση της διαλεκτικής ποικιλίας (Κυπριακά), η οποία μάλιστα αποτελεί ενδείκτη της εθνικής του προέλευσης(Κύπριος). Η εθνοτική προέλευση του άνδρα συνδέεται υπόρρητα στο παρόν κείμενο με την αποκλίνουσα συμπεριφορά του (απιστία), και ως εκ τούτου το ανέκδοτο στιγματίζει όχι μόνον τον πρωταγωνιστή αλλά εν γένει τους Κύπριους άνδρες ως άπιστους. Ακόμη, προωθεί την ιδεολογία ότι οι διαλεκτόφωνοι/ες ομιλητές/τριες είναι κοινωνικά και γλωσσικά απροσάρμοστοι/ες και ως εκ τούτου ασύμβατοι/ες και αστείοι/ες. Ενισχύει, έτσι, την κυρίαρχη ιδεολογία της εθνικής και γλωσσικής ομοιογένειας και υπονομεύει τις διαλεκτικές ποικιλίες και τους/τις διαλεκτόφωνους/ες ομιλητές/τριές τους.